මයුරගිරිය

ඌව පළා‍‍තේ මොණරාගල දිස්ත්‍රික්ක‍‍යේ ‍මොණරාගල ප්‍රාදේශීය ‍ලේකම් ‍කොට්ඨාශයේ 130 බී වැලියාය ග්‍රාම නිලධාරී වස‍‍‍මේ පිහිටා ඇත.

මොණරාගල නග‍ර‍‍යේ සිට ‍‍‍පොතුවිල් මාර්ග‍‍යේ සැතපුම් 04 ක් පමණ ගියවිට හමුවන වැලියාය පාසල අසළින් ඉදිරි‍යේ ඇති ගල්පඩි සහිත මාර්ග‍‍යේ කි.මී 1 ක් පමණ ඉහළට නැගී‍මෙන් සංඝවාසයද ඉන් කි.මී.1/4 ක් පමණ ගියවිට පැරණි විහාරයද හමු ‍‍වේ.

මහා පරාක්‍රමබාහු රාජ්‍ය සමයේ ‍‍මෙම ප්‍ර‍‍දේශ‍යේ සුගලා ‍‍‍දේවිය‍‍‍‍‍ගේ රාජධානියව පැවති බවත්, ඒ සම‍යෙහි දළදා වහන්‍‍‍‍‍සේ මෙම ස්ථාන‍‍යේ තැන්පත් කර තිබු බවත් කියයි. දළදාව තැන්පත් ‍‍‍කොට ති‍‍බෙන්නට ඇතැයි විශ්වාස කරන මාළිගා ‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍ගොඩනැගිල්ලක නටබුන් ‍‍මෙහි ‍‍වේ. ගල්‍‍‍‍‍‍‍ලෙන් විශාල ප්‍රමාණයක් පිහිටි ‍මෙම ස්ථාන‍‍‍‍යෙහි රහතුන් වහන්‍‍‍සේලා වැඩ සිටි බව කියැ‍වේ. අඩි 40 ක දිගින් හා අඩි 30 ක පළලකින් යුක්ත ‍මෙම පුරාණ ‍‍‍‍‍ලෙන් විහාර‍‍‍‍යේ බිත්ති වල විවිධ මල් ‍‍මෝස්තර හා සත්සතියට සම්බන්ධ සිතුවම්ද , දිග අඩි 27 ක් වු ප්‍රධාන සැත‍‍‍‍පෙන බුදු පිළිමයක් හා සමාධි බුද්ධ ප්‍රතිමා 17 ක් සහ හිටි පිළිම 07 ක් මුර්තිමත් ‍‍‍‍කො‍‍ට‍‍ ති‍‍බේ. හඳුනා ගැනීමට අපහසු වන පරිදි විනාශයට ලක් වු ප්‍රතිමා 02 ක්ද ප්‍ර‍‍වේශ ‍‍දොරටු‍‍වේ මකර ‍‍‍තොරණ හා ‍‍‍දෙපස ‍‍දොරටුපාල හා සිංහ රූප මුර්තිමත් ‍‍කොට ඇත. නිදන් ‍සොරුන්‍‍‍ගේ ග්‍රහණයට ලක්වීම නිසා විනාශ වී ඇති ‍‍මෙහි ඇතැම් සංරක්ෂණ කටයුතු පුරාවිද්‍යා ‍දෙපාර්ත‍‍‍මේන්තුව මගින් සිදු කර ඇත.