මුල් පිටුව පිහිටීම් තිස්සමහාරාමය

තිස්සමහාරාමය

තිස්සමහාරාම වැවට ආසන්නව පිහිටි මෙම තිස්සමහාරාම විහාරය තිස්සමහාරාම ප්‍රාදේශීය ‍ලේකම් ‍කොට්ඨාසයට අයත් වේ.

බෞද්ධයන් විසින් බුදුන්ගේ පාද ස්පර්ෂය ලද ‍සො‍ළොස්මස්ථානයන්‍ගෙන් එක් ස්ථානයක් ‍ලෙස තිස්සමහාරාමය වන්දනයට ලක් කරයි. කාවන්තිස්ස රජු කරවූ බවට මහාවංසයේ සඳහන් සිලාපස්ස පිරිවෙණ සහිත විහාරය තිස්සමහාරාමය ‍ලෙස පිළිගැනේ. නමුත් ‍හෙන්රි පාකර් මහතා‍ගේ පිළිගැනීම වන්නේ මහානාග රජු තිස්සමහාරාම දාගැබ නිර්මාණය කළ බවයි. මහාවංසයට අනුව ඉලනාග රජු (ක්‍රි.ව. 35 – 44) තිස්සමහාරාම දාගැබ විශාල ‍කොට සංරක්ෂණය ‍කර ඇති අතර නැවත ‍‍වෝහාරික තිස්ස රජු ද (ක්‍රි.ව. 214 – 236) I වන විජයබාහු රජු (ක්‍රි.ව. 1055 – 1110) ද ප්‍රතිසංස්කරණය කරවා ඇත.

ක්‍රි.ව. 2 වන ශත වර්ෂයට අයත් ශිලා ලිපි ‍දෙකක “අකුජු” මහගම ‍හෙවත් අකුජුක නමින් ‍මෙකී විහාරය හඳුන්වා ඇති අතර, මහානාම රජු‍ගේ (ක්‍රි.ව. 410 – 432) ශිලා ‍ලේඛනයක මහගම රජමහා ‍වෙ‍හෙර ‍ලෙසින් හඳුන්වා පලි‍තොටුගම ඉඩම් විහාරයට පූජා කළ බව සඳහන් වේ. දප්පුල රජු‍ගේ ‍දෙටගමුව ලිපියේ තිස්සමහාරාමය හඳුන්වා ඇත්‍‍තේ “මහ ‍වෙ‍හෙර” යනු‍වෙනි. 10 වන සියවසට අයත් කිරින්ද ශිලා ලේඛන‍යේ වම් යටි දළදාව තිස්සමහාරාම ස්තූප‍යේ නිධන් කර ඇති බව සඳහන් ‍වේ. දක්ෂිණ ලංකා‍වේ ‍බෞද්ධ අධ්‍යාපනික මධ්‍යස්ථානයක් වශ‍යෙන් ක්‍රි.පූ 3 වන සියව‍සේ සිට ක්‍රි.ව. 11 වැනි සියවස දක්වා සම්භාවනාවට පත් වූ ස්ථානයක් වශ‍යෙන් ද ‍මෙකී විහාරය වැදගත් ‍වේ.